شنبه 3 آذر 1397

زبان ترکی در گذر زمان

   نوشته شده توسط: کیامرث بخشی زاده    

الیاس بهرامپور:
زبان ترکی ، در گذر زمان ، بخش ۱

از ساخت و شکل گیری زبان توانمند ترکی ، هزاران سال می گذرد . همچنان که ، سنگ ها و قلوه سنگ های بستر یک رودخانه ، در برخورد با یکدیگر و دیگر موانع ، بخش هایی از خود را از دست می دهند ، زبان نیز در گذر زمان ، تغییراتی در آن ایجاد می شود و ممکن است بخشی از بدنه ی خود را از دست بدهد و یا در اثر دوری متکلمان یک زبان از یکدیگر و گذشت زمان ، تغییراتی در آن داده شود .

قدیمیترین متن زبان ترکی ، مربوط به ۳۱۰۰ سال قبل از میلاد است . با مقایسه ی زبان ترکی باستان و ترکی سومری ، می توان نتیجه گرفت که زبان ترکی ابتدا به شکل ترکی سومری بوده و با ایجاد تغییراتی ، تبدیل به ترکی باستان شده است .
زبان ترکی باستان ، قرنها ، زبان مشترک تمام ترکهای جهان بوده است ؛ تا این که دوازده قرن بعد از میلاد مسیح ، به سه شاخه ی عمده تقسیم شده است . این دوره را باید دوره ی ترکی میانه دانست .
ترکی جدید هم ، نزدیک به چهار قرن است که به حیات خود ، ادامه می دهد .

محققان و دانشمندان بسیاری ، از نقاط مختلف جهان ، در باره ی زبان ترکی ، تحقیق و مطالعه کرده اند . هرکدام از محققان و زبان شناسان ، گوشه هایی از فرهنگ و زبان ترکی را ، درک و بیان کرده اند.
برای تحقیق در باره ی یک زبان ، علاوه بر دانستن زبان فعلی گویندگان آن ، باید زبان باستان آنان را نیز دانست .
از میان محققان و زبان شناسان مختلف ، زبان شناس نامدار ترک ، « پروفسور دکتر عثمان ندیم تونا » ، پس از چهل سال مطالعه و تحقیق و مقایسه و مقابله ی زبان ترکی و زبان سومری ، دریافت که هر دو زبان ، یکی هستند .
این زبان شناس بزرگ ، کتاب خود را تحت عنوان :
" sümer ve türk dillerinin tarihi ilgisi ile türk dilinin yaşi meselesi "
در سال 1997 ، به چاپ رساند .
در این مقاله و بخشهای بعدی ، زبان ترکی باستان و ترکی سومری با مقایسه ی زبان کنونی ترکی اصیل قشقایی ، تغییرات ایجاد شده در طول قرنها و هزاره ها را خواهیم دید .

۱ - تغییرات ایجاد شده در ابتدای کلمات:
تبدیل « د» ، به « ی »
برای اختصار زبان سومری با « سو » ، زبان ترکی باستان با « باس » و زبان قشقایی با « قش » نشان داده می شود .
۱ - سو   - دار
    باس - یار
    قش - یار
فعل امر ، به معنی بشکاف 
۲ - سو  - دیپ
    باس - ییپ
    قش - ایپ
اسم شئی ، به معنی بند , طناب
۳ - سو  - دیریگ
    باس - ییریگ 
    قش - ائرری
صفت ، به معنی زبر ، خشن
۴ - سو - دوگود
    باس - یوگون
    قش - یوغون 
صفت ، به معنی ضخیم ، کلفت
۴ - سو - دیگ
    باس - یاگ
   قش  - یاغ
اسم شئی ، به معنی روغن
. . . ادامه دارد

پژوهشگر : الیاس بهرامپور ( لاچچین )


زبان ترکی ، در گذر زمان ، بخش ۲

برای اختصار ، کلمات سومری را با « سو » ، ترکی باستان را ، با « باس » و ترکی قشقایی را ، با « قش » نشان می دهیم .
تبدیل « ت » به « ی »
۱ - سو - تاگا
   باس - یاگی
   قش - یاغی
صفت ، به معنی دشمن
۲ - سو - تو
   باس - یو
   قش - یو
فعل امر به معنی بشوی ، از شستن 
۳ - سو - تیر
   باس - ییر 
   قش - یئر
اسم ، به معنی زمین ، به صورت ارت  ( earth ) ، وارد زبان انگلیسی شده .

حذف «گ» از اول کلمه
۱ - سو - گید
   باس - ایت
   قش - ایت
فعل امر , به معنی گم شو
۲ - سو - گیشیگ
   باس - ائشیک
   قش - ----------
اسم ، به معنی در 
۳ - سو - گور
    باس - اوْر
    قش - اوْر 
فعل امر ، به معنی ببر ، که واژه ی « اوْراق » ، ( داس ) از آن گرفته شده .

تبدیل « م » به « ک » و حذف بعضی از حروف
    سو - موشن
   باس - کوش
    قش - قوش
اسم ، به معنی پرنده ی شکاری
تبدیل « ن » به « ی »
۱ - سو - ناد
   باس - یات
   قش - یات
فعل امر ، به معنی بخواب
۲ - سو - نانگا 
   باس - یانگا
   قش - یان
قید مکان ، به معنی کنار ، پهلو
۳ - سو - نینوز
   باس - یینچو
   قش - اینجی
اسم شئی ، به معنی مروارید

تبدیل « س » به « ی »
   سو - سول
   باس - یوْل
   قش - یوْل
اسم ، به معنی راه ، جاده
تبدیل « ش » به « ی »
۱ - سو - سئگ
   باس - یاگ
   قش - یاغ
اسم شؽئ ، به معنی روغن
۲ - سو - شیر
   باس - ییر
   قش - ییر
اسم ، به معنی آواز ، سروده
با اندکی تغییر ، به صورت ( شعر ) ، وارد زبان عربی شده
۳ - سو - شوریم
   باس - یاریم
   قش - یاریم
قید مقدار ، به معنی نصف
تبدیل « س » به « چ »
   سو - سیپاد
   باس - چوْپان
   قش - چوْبان
اسم ، به معنی محافظ گله 
افزودن « ک » به اول کلمه 
   سو - اوماه
   باس - کوْمک
   قش - کوْمک
مصدر ، به معنی یاری
   سو - کوشوب
   باس - کوش + اب
   قش - قوش + اوی
اسم ، به معنی لانه ی پرنده

. . . ادامه دارد .

پژوهشگر : الیاس بهرامپور ( لاچچین )
منبع :
sümer ve türk dillerini tarihi ilgisi
تالیف پروفسور عثمان ندیم تونا




ساخت وبلاگ در میهن بلاگ

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | ساخت وبلاگ صوتی صدالاگ | سوال و جواب و پاسخ | رسانه فروردین، تبلیغات اینترنتی، رپرتاژ، بنر، سئو | Buy Website Traffic